Wetswijziging en noodzaak basiscontract

Uit onderzoek, uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), is gebleken dat de naleving van de huidige verplichtingen op een aantal vlakken ernstig te wensen overlaat. Zo blijkt dat slechts 11% van de werkgevers voldoet aan de verplichting om PAGO’s (Periodiek ArbeidsGezondheidskundig Onderzoek) aan te bieden en 28% van de werkgevers, met name in het MKB, blijkt niet te zijn aangesloten bij een gecertificeerde arbodienst. De overheid gaat daarom de volgende onderwerpen in de nieuwe Arbowet verankeren:

  1. Versterking van de positie van de preventiemedewerker;
  2. Het contract tussen werkgever en arbodienst/bedrijfsarts moet voortaan een aantal verplichte elementen omvatten (wettelijk basiscontract);
  3. De positie en de rol van de arbodienst en de bedrijfsarts wordt versterkt;
  4. De Inspectie SZW (I-SZW) gaat intensiever handhaven en vaker direct boetes opleggen.

Vangnet- en maatwerkregeling

Voordat we verder ingaan op de nieuwe wetgeving staan we eerst stil bij de vraag of aansluiting bij een gecertificeerde arbodienst nu wel of niet verplicht is. Daarover bestaan veel misverstanden. Als werkgever bent u verantwoordelijk voor een goed arbo- en verzuimbeleid. De Arbowet zegt dat u zich daarbij moet laten bijstaan door (kern)deskundigen. U heeft daarbij de keuze om u aan te sluiten bij een gecertificeerde arbodienst (de zg. vangnetregeling) of u organiseert de deskundige ondersteuning zelf (zg. maatwerkregeling). Van die maatwerkregeling mag u alleen gebruik maken als u aan strikte voorwaarden voldoet. De belangrijkste zijn:

  1. U valt onder een CAO waarin afspraken over de invulling maatwerkregeling zijn gemaakt of u heeft schriftelijke overeenstemming met uw formele medezeggenschapsorgaan (OR of Pvt) over de keuze voor en de concrete invulling van de maatwerkregeling. Die invulling omvat onder andere de keuze voor de bedrijfsarts en de andere deskundigen, hoe u de samenwerking met en tussen de deskundigen organiseert, wie de toetsing van de RI&E doet etc.;
  2. U sluit daarnaast in ieder geval een contract met een bedrijfsarts (dat kan ook via bijvoorbeeld een arbodienst). Voor zover ons bekend zijn er thans geen CAO’s waarin concrete afspraken over gebruik en invulling van de maatwerkregeling zijn gemaakt. Werkgevers in het MKB hebben over het algemeen geen formeel medezeggenschapsorgaan en zij zullen dus in de meeste gevallen verplicht zijn zich aan te sluiten bij een gecertificeerde arbodienst.

Slechts 11% van de werkgevers voldoet aan de verplichting om PAGO’s (Periodiek ArbeidsGezondheidskundig Onderzoek) aan te bieden en 28% van de werkgevers, met name in het MKB, blijkt niet te zijn aangesloten bij een gecertificeerde arbodienst.

Versterking positie preventiemedewerker

Elk bedrijf of instelling met personeel moet beschikken over een preventiemedewerker. Uit onderzoek blijkt dat ongeveer 40% van de werkgevers thans niet aan deze verplichting voldoet. De preventiemedewerker wordt betrokken bij het opstellen van de Risico Inventarisatie & Evaluatie (RI&E) en hij voert een aantal taken uit op het terrein van het verbeteren van arbeidsomstandigheden in het bedrijf. Bij bedrijven tot 25 medewerkers mag de werkgever ook zelf de rol van preventiemedewerker vervullen. In de nieuwe Arbeidsomstandighedenwet wordt bepaald dat de preventiemedewerker voortaan nauw moet samenwerken met de arbodienst en de bedrijfsarts. Voor bedrijven en instellingen met een OR of Pvt geldt bovendien dat de OR of Pvt instemming moet verlenen met de persoon en de concrete invulling van de taken en de rol van de preventiemedewerker. De wetgever verwacht dat de werkgever er voor zorgt dat de preventiemedewerker over voldoende kennis en vaardigheden beschikt, maar stelt geen concrete opleidingseisen.

Basiscontract

In een wettelijk basiscontract tussen de werkgever en zijn arbodienst of bedrijfsarts moeten voortaan alle verplichtingen, waarvoor de werkgever zich moet laten bijstaan door een arbodienst of bedrijfsarts en andere deskundigen, worden opgenomen. Daarnaast moeten een aantal nieuw in de wet opgenomen verplichtingen in het basiscontract worden geregeld.

De nu al bestaande verplichtingen die in het basiscontract terug moeten komen zijn:

De Risico Inventarisatie en Evaluatie (RI&E)

Elke werkgever dient te beschikken over een (actuele) Risico Inventarisatie en Evaluatie met een daarbij behorende Plan van Aanpak. Als de werkgever is aangesloten bij een gecertificeerde arbodienst (vangnetregeling), dan moet de RI&E worden getoetst door een kerndeskundige van de arbodienst. Een werkgever die gebruik maakt van de maatwerkregeling kan de RI&E laten toetsen door de gecontracteerde bedrijfsarts of een andere te contracteren kerndeskundige, afhankelijk van wat daarover met OR of Pvt is afgesproken in de schriftelijke overeenstemming over de maatwerkregeling. Een werkgever die tot 25 werknemers in dienst heeft én daarbij gebruik maakt van een door sociale partners erkende branche RI&E, mag toetsing achterwege laten. De erkende branche RI&E’s zijn te vinden op www.rie.nl. Ook bij minder dan 40 uur per week personeel in dienst geldt dat toetsing niet verplicht is.

Het Periodiek Arbeidsgezondheidskundig Onderzoek (PAGO)

Het PAGO, dat is gericht op het monitoren van werk gebonden risico’s, wordt in de praktijk vaak aangevuld met meer algemene gezondheidsaspecten en dan wordt het PAGO ook wel aangeduid als een Preventief Medisch Onderzoek (PMO). Onder meer BMI, bloeddruk, cholesterol en leefstijl van de werknemers worden dan ook in kaart gebracht. De bedrijfsarts stelt op basis van onder meer de RI&E vast wat de minimale inhoud en frequentie van het PAGO moet zijn. U bent verplicht de PAGO’s aan te bieden, maar de werknemer mag zelf bepalen of hij er al dan niet gebruik van maakt. De uitkomsten van het PAGO of het PMO worden alleen met de werknemer besproken. Bij grotere groepen werknemers kan wel eventueel aan de werkgever een groepsrapportage worden verstrekt waarin geen tot personen herleidbare gegevens mogen zijn opgenomen.

De verzuimbegeleiding

Zowel de werkgever als de werknemer moet voldoen aan de verplichtingen die voortvloeit uit de wet Verbetering Poortwachter. Dat betekent onder meer dat de werkgever elke ziekmelding uiterlijk binnen een week bij de arbodienst moet melden en dat hij er voor moet zorgen dat er tijdig een Probleemanalyse en een Plan van aanpak wordt opgesteld. In de gewijzigde Arbowet wordt de verantwoordelijkheid van werkgever en werknemer nog iets meer benadrukt, door vast te leggen dat de bedrijfsarts een adviserende functie heeft. Bij de verzuimbegeleiding moeten arbodienst en bedrijfsarts de professionele standaarden mogen toepassen.

Aanstellingskeuringen
Aanstellingskeuringen mogen alleen worden uitgevoerd als er bijzondere medische functie eisen gelden. Denk dan bijvoorbeeld aan duikers, brandweermannen of beroepschauffeurs.
Beroepsziekten

In het basiscontract moet worden opgenomen dat de bedrijfsarts voldoende mogelijkheden krijgt voor het opsporen, onderkennen, diagnosticeren en (anoniem) melden van beroepsziekten. De bedrijfsarts moet daarbij ook de mogelijkheid hebben een meer deskundige bedrijfsarts in te schakelen.

Nieuwe verplichtingen waarover concrete afspraken in het basiscontract worden vastgelegd zijn:

Het ter beschikking stellen van relevante informatie

De werkgever moet alle relevante informatie ter beschikking stellen die de arbodienst en/of bedrijfsarts nodig heeft om op een professionele wijze te kunnen opereren. Tot deze informatie behoort in ieder geval de meest recente RI&E en het Plan van Aanpak, informatie over de aard van de werkzaamheden, functies in het bedrijf, het verzuimprotocol, contactgegevens van de preventiemedewerker en de OR of Pvt.

Het (anonieme) arbeidsgezondheidskundig spreekuur

Iedere werknemer krijgt het recht om, zonder dat de werkgever daarover wordt geïnformeerd, het spreekuur van de bedrijfsarts te bezoeken. Ook als een werknemer (nog) niet verzuimt, maar wel arbeidsgerelateerde gezondheidsklachten heeft of vermoedt. De werkgever is verplicht om al zijn werknemers te informeren wie de bedrijfsarts(en) is (zijn) en hoe van dit spreekuur gebruik kan worden gemaakt.

Second opinion voor de werknemer

De nieuwe Arbowet geeft de werknemer het recht op een second opinion op het oordeel/advies van de bedrijfsarts. Deze second opinion wordt uitgevoerd door een bedrijfsarts buiten de arbodienst of organisatie waar de first opinion bedrijfsarts werkzaam is. Een werknemer kan bij elk (verzuim)geval slechts één keer van deze mogelijkheid gebruik maken en de kosten zijn voor rekening van de werkgever die deze niet mag doorbelasten aan zijn werknemer. Een second opinion komt niet in de plaats van het deskundigenoordeel door het UWV. Het recht op een second opinion geldt voor alle adviezen die de bedrijfsarts geeft dus ook bij preventieve adviezen. De bedrijfsarts kan ook zelf besluiten om een werknemer aan te bieden een second opinion te vragen. Het blijft ook in dat geval de werknemer die besluit of er een second opinion wordt aangevraagd. In het basiscontract moet worden opgenomen welke bedrijfsarts(en) de second opinion kunnen uitvoeren. Als het contract meer dan één second opinion bedrijfsarts bevat, dan mag de werknemer kiezen welke arts wordt ingeschakeld. Wil de werknemer een second opinion arts die niet in het contract is opgenomen, dan heeft hij daarvoor vooraf toestemming van de werkgever nodig. Als de werkgever geen toestemming verleent, dan kan de werknemer op eigen kosten een second opinion laten uitvoeren. In dat geval is de first opinion bedrijfsarts niet verplicht de uitkomst van de second opinion mee te wegen in zijn advies. De second opinion bedrijfsarts bespreekt zijn bevindingen eerst met de werknemer die vervolgens besluit of de uitkomst van de second opinion aan de first opinion bedrijfsarts mag worden verstrekt. De first opinion arts verwerkt het advies van de second opinion arts in zijn (eventueel bijgesteld) advies en moet daarbij motiveren waarom hij het advies van de second opinion arts wel, niet of gedeeltelijk overneemt.

Vrije toegang tot iedere werkplek

De bedrijfsarts, of een door hem aan te wijzen andere deskundige, moet vrije toegang hebben tot alle werkplekken. Hij zal van dit recht gebruik maken als hij dat voor zijn advisering aan een werknemer of voor bijvoorbeeld de advisering op preventief gebied op organisatieniveau noodzakelijk vindt. Het (on)gevraagde advies over het arbeidsomstandighedenbeleid In de nieuwe Arbowet is de bedrijfsarts wettelijk verplicht om (on)gevraagd te adviseren over het arbeidsomstandighedenbeleid.

Overleg en nauwe samenwerking met de preventiemedewerker
Arbodienst en bedrijfsarts moeten nauw samenwerken met de preventiemedewerker. In het contract moet worden geregeld dat de werkgever dit faciliteert, onder meer door hier tijd en professionele ruimte voor te bieden.
Overleg met OR, Pvt of belanghebbende medewerkers

De arbodienst en bedrijfsarts moeten zelfstandig met de OR of Pvt kunnen overleggen. Als er geen OR of Pvt is, dan moet, als daartoe noodzaak bestaat, overleg met belanghebbende medewerkers mogelijk zijn. De wetgever gaat er van uit dat overleg zo vaak als nodig plaatsvindt, maar minimaal jaarlijks is.

Ruimte voor professionele beroepsuitoefening

De werkgever garandeert in het basiscontract dat de deskundigen van de arbodienst en de bedrijfsarts hun werk op professionele wijze kunnen uitvoeren. Zij moeten voldoende tijd krijgen en professionele standaarden kunnen hanteren.

Toelichting klachtenprocedure

Arbodiensten en bedrijfsartsen moeten over een klachtenregeling beschikken. Het ontvangen, onderzoeken en beoordelen van de klacht verloopt middels niet bij de klacht betrokken personen. In het basiscontract wordt een toelichting op de klachtenregeling opgenomen en afgesproken dat de klachtenprocedure kenbaar moet zijn voor de werknemer. Vanuit de Wet kwaliteit en klachten gezondheidszorg (Wkkgz) zijn arbodiensten en (zelfstandige) bedrijfsartsen ook verplicht te beschikken over een laagdrempelige Geschillenregeling. Die is echter alleen van toepassing op situaties waarin de werknemer zelf beslist of hij de zorg afneemt, zoals bij PAGO’s.

video van Asscher

In bovenstaande video gaat demissionair minister Asscher in op de wijzigingen in de Arbowet.

Heeft u uw arbobeleid goed geregeld?

Met de Basiscontract-check ziet u in één oogopslag of het huidige contract met uw arbodienst aan de minimumeisen vanuit de nieuwe Arbowet voldoet.

Doe de basiscontract-check

Kies wat bij u past

Wilt u direct aan de nieuwe eisen vanuit de Arbowet voldoen? We bieden drie abonnementen, aanvullende modules en dienstverlening rondom de RI&E, PMO of een actuele training voor uw preventiemedewerker.

Onze dienstverlening